Je kijkt in de spiegel en ziet een vlek die er vorig jaar nog niet zat. Of misschien zit hij er al jaren, maar valt hij je steeds meer op. Bruine vlekken in het gezicht zijn heel gewoon. Toch is de ene vlek de andere niet.
Sommige vlekken komen door de zon, andere door hormonen of een oud puistje. De meeste zijn onschuldig en goed te verminderen. Een enkele keer is een vlek een reden om even langs de huisarts te gaan.
In deze blog lees je hoe je de meest voorkomende vlekken op de huid herkent, waar ze vandaan komen en wat je eraan kunt doen. Ook zie je precies bij welke signalen je de huisarts belt.
Welke vlek heb jij? Het overzicht
Op zoek naar pigmentvlekken? Dat is eigenlijk een verzamelnaam. Sproeten, zonnevlekken, ouderdomsvlekken, melasma en donkere plekjes na acne zijn allemaal pigmentvlekken. Ze ontstaan doordat de huid op één plek meer pigment aanmaakt, maar elke soort heeft een eigen oorzaak en aanpak.
In de tabel zie je in één oogopslag welke vlekken vaak voorkomen en waaraan je ze kunt herkennen:
| Vlek | Hoe ziet hij eruit? | Waar zit hij meestal? | Wanneer ontstaat hij? |
|---|---|---|---|
| Sproeten | Kleine lichtbruine stipjes, plat | Neus, wangen, schouders | Vaak al op jonge leeftijd; donkerder in de zomer |
| Zonnevlekken | Vlakke bruine vlekjes met een scherpe rand | Plekken die veel zon krijgen | Na jaren zon, vaak vanaf 30 tot 40 jaar |
| Ouderdomsvlekken | Grotere, donkerdere bruine vlekken | Gezicht, handen, decolleté | Meestal vanaf ongeveer 50 jaar |
| Melasma | Grotere vlekken, vaak symmetrisch aan beide kanten | Wangen, voorhoofd, bovenlip | Bij hormonale veranderingen, zoals zwangerschap of de pil |
| Donkere plekjes na acne | Bruine tot paarsige plekjes, plat | Waar eerder een puistje of wondje zat | Na een ontsteking in de huid |
| Moedervlekken | Bruine vlek, plat of iets verheven | Overal op het lichaam | Vanaf de jeugd; nieuwe tot ongeveer 40 jaar |
Zo herken je donkere vlekken in je gezicht
Veel vlekken lijken op het eerste gezicht op elkaar. Het verschil zit in details: de rand, de plek, het moment waarop de vlek verscheen en of hij in de winter verandert. Per soort zie je waar je op let, en met welke vlek hij vaak verward wordt.
1. Sproeten
- Zo herken je ze: veel kleine, lichtbruine stipjes, verspreid over neus, wangen en schouders. Je hebt ze vaak al sinds je kindertijd.
- In de zomer worden ze donkerder, in de winter vervagen ze bijna.
- Sproeten verschillen van zonnevlekken, want zonnevlekken komen later, zijn groter en blijven in de winter even donker.
- Sproeten zijn erfelijk en onschuldig.
2. Zonnevlekken
- Zo herken je ze: vlakke, egaal bruine vlekjes met een duidelijke rand, op plekken die veel zon krijgen.
- Ze verschijnen vaak tussen je 30e en 40e en blijven het hele jaar zichtbaar.
- Verschil met sproeten: minder in aantal, groter en ze verbleken niet in de winter.
Meer over deze vlekken lees je in onze blog over zonnevlekken.
3. Ouderdomsvlekken
- Zo herken je ze: losse, bruine vlekken op gezicht, handen en decolleté, vaak groter en donkerder dan zonnevlekken.
- Ze verschijnen meestal vanaf ongeveer 50 jaar. Eigenlijk zijn het zonnevlekken in een later stadium.
- Verschil met een ouderdomswrat: een ouderdomsvlek is plat. Een ouderdomswrat is verheven, voelt ruw of wasachtig aan en lijkt op de huid geplakt.
Een ouderdomsvlek zelf is onschuldig, maar een kwaadaardige vlek kan erop lijken. Twijfel je, laat hem dan eerst door de huisarts bekijken. Lees verder over ouderdomsvlekken.
4. Melasma (zwangerschapsmasker)
- Zo herken je het: grotere bruine vlakken met een vage rand, vaak aan beide kanten van het gezicht even groot.
- Op de wangen, het voorhoofd en boven de bovenlip. Het ontstaat vaak tijdens een zwangerschap of door de pil, en wordt in de zomer donkerder.
- Verschil met ouderdomsvlekken: melasma vormt grote vlakken in een symmetrisch patroon, ouderdomsvlekken zijn losse vlekken met een scherpe rand.
Melasma is onschuldig, maar hardnekkig. Het vraagt een andere aanpak dan andere pigmentvlekken.
5. Donkere plekjes na acne of een wondje
- Zo herken je ze: bruine tot paarsige plekjes, precies op de plek waar eerder een puistje, eczeem of wondje zat.
- Typisch: ze komen vaker voor bij een getinte of donkere huid en vervagen meestal vanzelf, al kan dat maanden duren.
- Verschil met acne littekens: deze plekjes zijn plat en glad. Voel je een putje of een verhoging, dan gaat het om een litteken.
Heb je vooral putjes of oneffenheden? Lees dan meer over acne littekens.
6. Moedervlekken
- Zo herken je ze: een ronde of ovale vlek, plat of iets verheven, egaal van kleur met een gladde rand.
- De meeste moedervlekken heb je al jaren en ze veranderen niet met de seizoenen.
- Verschil met een pigmentvlek: een moedervlek kan bol zijn en is vaak donkerder en kleiner. Een pigmentvlek is altijd plat.
Een gewone moedervlek hoeft niet behandeld te worden. Verandert hij, dan is dat wel een reden om naar de huisarts te gaan. Waar je op let, lees je hieronder.
Rode of gele vlekken?
Niet elke vlek is bruin. Zie je een andere kleur, dan gaat het vaak om iets anders dan pigment.
- Rode vlekken of zichtbare adertjes: vaak couperose, rosacea of algemene roodheid in het gezicht.
- Gele, iets verheven plekjes rond de ogen: dit zijn meestal xanthelasma, kleine vetophopingen in de huid. Laat bij nieuwe plekjes ook je cholesterol door de huisarts controleren.
- Kleine witte bolletjes: dit zijn vaak gerstekorrels.
Wanneer naar de huisarts?
De meeste vlekken op de huid zijn onschuldig. Toch zijn er signalen waarbij je een vlek altijd eerst door de huisarts laat beoordelen. Huidkanker die vroeg ontdekt wordt, is in de meeste gevallen goed te behandelen.
Maak een afspraak bij de huisarts als een vlek of moedervlek:
- groter wordt, of van vorm of kleur verandert;
- meerdere kleuren heeft, zoals zwart, blauw, rood, grijs of wit;
- een onregelmatige of vage rand heeft, of niet aan beide kanten gelijk is;
- jeukt, bloedt of pijn doet zonder duidelijke reden;
- een korstje of wondje heeft dat binnen een paar weken niet geneest;
- nieuw is, terwijl je ouder bent dan ongeveer 40 jaar;
- er anders uitziet dan al je andere vlekken (het ‘lelijke eendje’);
- een ruw, schilferig plekje is dat steeds terugkomt.
Handig ezelsbruggetje: ABCDE
- Asymmetrie: de twee helften van de vlek zijn niet gelijk.
- Border (rand): de rand is grillig of vaag.
- Colour (kleur): de vlek heeft meerdere kleuren.
- Diameter: de vlek is groter dan ongeveer 5 millimeter.
- Evolutie: de vlek verandert, jeukt of bloedt.
Twijfel je? Laat de huisarts er dan naar kijken. Je huisarts kijkt liever één keer te veel dan één keer te weinig. Ziet onze specialist tijdens een consult een vlek die zij niet vertrouwt, dan adviseren wij je ook altijd om eerst langs de huisarts te gaan. Pas als de vlek onschuldig is, kijken we samen naar een behandeling.
Meer informatie vind je op de kaart Herken de huidkanker van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie.
Je vlek is onschuldig: en nu?
Weet je welke vlek je hebt en is hij onschuldig? Dan kun je er vaak iets aan doen. Dagelijks smeren met minimaal SPF 30 is altijd de basis, want de zon maakt bijna elke pigmentvlek donkerder.
Wil je verder? Op onze pagina over pigmentvlekken in je gezicht aanpakken lees je wat je zelf kunt doen en welke behandelingen we per soort vlek inzetten.
Veelgestelde vragen over vlekken op de huid
-
Wat is het verschil tussen een moedervlek en een pigmentvlek?
Een moedervlek is een opeenhoping van pigmentcellen en kan bol zijn. Een pigmentvlek is een plek waar de huid meer pigment aanmaakt en is altijd plat. Twijfel je welke je hebt, laat de vlek dan eerst door de huisarts bekijken.
-
Hoe vaak check je je huid?
Een paar keer per jaar goed kijken is een fijne gewoonte, bijvoorbeeld bij elke seizoenswissel. Maak eventueel een foto van vlekken die je in de gaten wilt houden. Zo zie je sneller of er iets verandert.
-
Kan een ouderdomsvlek huidkanker worden?
Nee, een ouderdomsvlek zelf blijft onschuldig. Wel kan een kwaadaardige vlek op een ouderdomsvlek lijken. Daarom laat je een vlek waar je aan twijfelt altijd eerst door de huisarts beoordelen.
-
Kan een moedervlek ineens ontstaan?
Ja, tot ongeveer je 40e is dat heel normaal. Krijg je daarna een nieuwe vlek die er anders uitziet dan je andere vlekken, dan is het verstandig om die te laten controleren.
-
Is een vlek die jeukt gevaarlijk?
Meestal niet. Jeuk komt vaak door een droge huid of eczeem. Jeukt een moedervlek of vlek en verandert hij ook, bloedt hij of is hij nieuw? Laat hem dan door de huisarts bekijken.
Twijfel je welke vlek je hebt?
Op een foto of in een tabel lijken veel vlekken op elkaar. In het echt ziet een specialist vaak in één oogopslag om welke vlek het gaat. Bij Dorien.nl werken we al meer dan 35 jaar met de huid en voerden we ruim 250.000 behandelingen uit.
Tijdens een gratis consult bekijken we je vlekken, bespreken we je wensen en krijg je eerlijk advies over wat wel en niet zinvol is.
Plan een gratis consult
"*" geeft vereiste velden aan